Złoto powyżej 2700 USD: dlaczego banki centralne kupują rekordowe ilości

Cena złota utrzymuje się powyżej 2700 USD za uncję, a w ostatnich miesiącach systematycznie aktualizuje historyczne maksima. Najczęściej wskazywane przyczyny to oczekiwania na obniżki stóp procentowych w USA, ryzyko geopolityczne i ucieczka kapitału z aktywów denominowanych w dolarze. Najbardziej trwałym czynnikiem strukturalnym pozostaje jednak popyt banków centralnych, raportowany kwartalnie przez World Gold Council.

Skala zakupów netto

Od 2022 r. banki centralne kupują rocznie ponad 1000 ton złota netto. Dla porównania, w latach 2010–2021 średnia roczna mieściła się w przedziale 400–650 ton. To najdłuższy okres podwyższonej akumulacji od dekad i jednocześnie najbardziej istotna zmiana strukturalna na rynku.

Największymi raportowanymi kupującymi w ostatnich latach byli: Ludowy Bank Chin (PBOC), Narodowy Bank Polski (NBP), Centralny Bank Turcji, Reserve Bank of India oraz banki centralne kilku państw Bliskiego Wschodu. Część zakupów odbywa się w trybie niezgłaszanym do MFW — analitycy WGC szacują ten „nieoficjalny” strumień na kilkaset ton rocznie, głównie po stronie azjatyckiej.

Co stoi za tym trendem

Można wskazać trzy kluczowe motywacje, wszystkie udokumentowane w komunikatach samych banków centralnych:

1. Dywersyfikacja rezerw — odchodzenie od koncentracji w aktywach dolarowych i euro, szczególnie po sankcjach finansowych nałożonych na rezerwy Rosji w 2022 r. Złoto jest jedynym aktywem rezerwowym, którego nie można „zamrozić” na zewnętrznym rachunku.
2. Ochrona realnej wartości — w warunkach trwale podwyższonej inflacji złoto historycznie zachowuje siłę nabywczą lepiej niż obligacje skarbowe o niskiej rentowności realnej.
3. Suwerenność rezerw — fizyczne złoto przechowywane w skarbcu krajowym nie zależy od kontrahenta zagranicznego.

Jak to wpływa na rynek

Zakupy banków centralnych są cenowo nieelastyczne — banki centralne kupują wedle długoterminowych planów rezerwowych, nie reagują na krótkoterminowe wahania ceny tak jak inwestorzy detaliczni. To podnosi „naturalny poziom” popytu i ogranicza głębokość korekt.

Jednocześnie segment biżuteryjny w Chinach i Indiach, historycznie największe źródło popytu, jest wrażliwy cenowo — przy gwałtownych wzrostach ceny obserwowany jest spadek popytu jubilerskiego, kompensujący część efektu banków centralnych. Stąd kwartalne dane WGC pokazują często sprzeczne tendencje w różnych segmentach.

Czego nie pokazują nagłówki

Po pierwsze, ETF-y złota (np. SPDR Gold Shares, NYSE: GLD) przez większość 2023 i 2024 r. notowały odpływy mimo rosnącej ceny. Świadczy to o tym, że obecna hossa nie jest napędzana zachodnim popytem detalicznym, lecz strukturalnym popytem azjatyckim i suwerennym.

Po drugie, realne stopy procentowe w USA (rentowność TIPS) tradycyjnie miały silnie ujemną korelację z ceną złota. Korelacja ta wyraźnie osłabła w ostatnich dwóch latach, co interpretowane jest jako zmiana paradygmatu i pojawienie się nowego, niemonetarnego komponentu popytu.

Gdzie szukać danych

• Kwartalne raporty Gold Demand Trends WGC: gold.org/goldhub.
• Statystyki rezerw banków centralnych — IMF IFS (International Financial Statistics).
• Notowania referencyjne — LBMA Gold Price (London Bullion Market Association).

Podsumowanie

Strukturalna akumulacja złota przez banki centralne to najtrwalszy długoterminowy czynnik wsparcia ceny. Dla inwestora indywidualnego istotne są kwartalne dane WGC, statystyki MFW oraz zmiany w narracji największych kupujących. To dane jawne, bezpłatne i raportowane regularnie.

Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady inwestycyjnej ani rekomendacji w rozumieniu MAR.